Marineterrein Amsterdam

Een onafhankelijk blog van een Kattenburger over de herontwikkeling van het Marineterrein Amsterdam. Van een gesloten enclave naar een plek voor iedereen.

zaterdag 21 april 2018

Plannenmakers Marineterrein krijgen ruimte in Parool. Zorgen van de buurt komen amper aan bod.



Directeur: 'We willen het Marineterrein rustig houden'

Het Marineterrein ligt én centraal én telt zeeën van ruimte.

Directeur Liesbeth Jansen (eerder van de Westergasfabriek) wil het voorzichtig ontwikkelen en niet volplempen. 
DOOR: BART VAN ZOELEN - PAROOL 21 APRIL 2018, 20:00

"Vanuit dat torentje leerden ze seinen." Liesbeth Jansen, de directeur van het Bureau Marineterrein Amsterdam (BMA), wijst naar de vroegere verbindingsschool aan de andere kant van het hek. En inderdaad, heel in de verte doet het torentje in de nok wel wat denken aan de brug van een schip.
Voorlopig kunnen we er alleen naar wijzen - het uit de jaren zestig stammende gebouw is zeker tot september verboden terrein voor iedereen die niet bij Defensie werkt.
Zelfs Jansen kan er nu niet zomaar heen, met alle gevolgen van dien voor het bureau dat voor de gemeente en de rijksoverheid de transformatie van het Marineterrein in goede banen leidt.

"Ik ben er nog maar twee of drie keer geweest," zegt ze over de andere kant van het hek. Dus waar de verbindingsschool zich straks voor leent? "Ik heb die gebouwen nog helemaal niet in de vingers."
Over belangstelling heeft het Marineterrein niet te klagen. De stadsonderzoekers van AMS Institute strijken er neer, net als de nieuwe programmeeropleiding Codam. Ook niet te missen: de ateliers van 'maakplaats' Makerversity, het cluster van jonge bedrijven rond virtual reality en de start-upmentoren van Growthtribe.

Verder zijn er al verschillende horecagelegenheden gevestigd, zoals Pension Homeland en Scheepskameel. Een klein leger bedrijven staat te dringen om zich daar bij te voegen. "Ik heb ze laatst eens geteld, ik kwam tot een wachtlijst van 860 bedrijven."

Masterplan
Nu de stad als een dolle groeit moet het eenvoudig zijn om zo'n centraal gelegen terrein te vullen. Zelfs met de nieuwbouw die het Marineterrein uiteindelijk moet gaan herbergen - 228.000 vierkante meter voor onder andere woningen, bedrijfsruimte en onderwijsinstellingen - kan het zo zijn gepiept. Plant er een paar hoofdkantoren van grote bedrijven bij, klaar!

Maar dat is nou net niet de bedoeling. Zo'n buitenkans om een nieuw stukje binnenstad toe te voegen komt nooit meer. "Je kunt het makkelijk verprutsen."
Vandaar de opdracht die BMA in 2013 kreeg om het terrein 'organisch' te ontwikkelen. Al doende moet blijken welke functies het best op hun plek zijn op het Marineterrein, precies zoals Jansen achttien jaar heeft gedaan bij de Westergasfabriek. Er is geen masterplan van hoe het Marineterrein er in 2030 uitziet, zo moet Jansen keer op keer uitleggen. "Dan horen ze mijn verhaal aan en zeggen ze: ja ja, mooi! Maar wat komt er nou?"

Geen Zuidas
Er is meer dan economische waarde, daar komt dat verhaal op neer. "Wij onderzoeken hoe we deze plek de meeste waarde kunnen geven, maatschappelijke waarde." En dat doet haar programmabureau met de nieuwe huurders samen.
"Werken aan een toekomstbestendige stad," noemt Jansen het. Rond gezondheid, mobiliteit, water, leren, wonen. "Opeens komt hier midden in de stad ruimte vrij om nieuwe dingen te testen. Als het hier werkt, kun je het in andere delen van de stad ook gaan doen."
Een voorbeeld zijn de 'blauw-groene' daken naast het eigen kantoor in de vroegere commandantswoning: een experiment met begroeide daken die tegelijk veel regenwater kunnen opvangen. Een ander voorbeeld zijn de flexibele wooncontracten die ze straks op het terrein wil uitproberen met woningcorporaties. Of denk aan tijdelijke gebouwen voor onderwijsinstellingen.

Jong talent
Codam, ook zo'n voorbeeld. De door TomTombestuurder Corinne Vigreux gestarte programmeeropleiding zoekt in Frankrijk bewust de banlieues op. "Het is een opleiding zonder drempels, zonder vooropleiding. Iedereen die het in zich heeft, kan die opleiding volgen. Dat is meteen een mooie kans voor de Oostelijke Eilanden, daar is veel aan de hand. Hoe helpen we die om een betere, leukere, gezondere buurt te worden? Dit moet geen ommuurde campus worden waar hoogbegaafden elkaar kunnen treffen."

Hoofdkantoren van grote bedrijven zijn prima af op de Zuidas, bij Sloterdijk en in Zuidoost, zegt Jansen. "Hoofdkantoren kunnen op veel plekken terecht. Hier op het Marineterrein krijg je echt het milieu dat talent naar de stad kan trekken."
Ze ziet daarbij een belangrijke rol voor de culturele instellingen rond het Oosterdok, zoals Arcam, Nemo, de bibliotheek, Mediamatic, het Muziekgebouw aan het IJ, het Scheepvaartmuseum. En dan zijn er nog de grote werkgevers rond het Oosterdok: veel technologiebedrijven, zoals Adyen, Oracle, TomTom en, straks, Booking.com.
"Dat zou best naar elkaar toe kunnen groeien. Harold Goddijn van TomTom zei al: Als dit een plek wordt waar het prettig werken is, dan krijgen wij het makkelijker om jong talent aan te trekken."

Gaandeweg hoopt Jansen dat een paar pioniers van het eerste uur kunnen blijven op het Marineterrein. "Het gebouw waar Pension Homeland nu zit, stond op geen enkele plattegrond om te blijven staan. Het was zestig jaar geleden gebouwd, stond vier jaar leeg, heel treurig. Maar dankzij een ondernemer die met ontzettend veel liefde en deskundigheid een pension met brouwerij heeft bedacht, staat het nu op de lijst met behoudenswaardige gebouwen."

Zwemwater
Als ze naast Pension Homeland zo om zich heen kijkt begint het al aardig te lijken op de open, groene plek waar binnenstadbewoners even kunnen uitblazen. Het terras aan het binnenhaventje zit lekker vol. Over twee jaar moet het water zo schoon zijn dat je er kunt zwemmen. Ook op de lange termijn moet de helft van het Marineterrein onbebouwd blijven.
"We willen het graag een beetje rustig houden. Geloofden buurtbewoners helemaal niet, mevrouw Jansen van de Westergasfabriek die het hier een beetje rustig wil houden. Maar het is echt waar."

vrijdag 20 april 2018

Foto's Marineterrein in tijdschrift Monocle

Fotografe Evelyn Dragan maakte onderstaande set foto's op het Marineterrein voor het tijdschrift Monocle. Ze ging langs bij onder andere Pension Homeland, Homeland Brew en Makerversity.



zondag 15 april 2018

Save Our Souls tijdens Amsterdam Light Festival op Marineterrein

Niet alle kunstwerken die te zien waren tijdens het Amsterdam Light Festival 2017 waren van dezelfde hoge kwaliteit. Maar de installatie op het Marineterrein die er wat mij betreft met kop en schouders bovenuit stak was het schitterende Save Our Souls van Bas Peeters. Warner Krol plaatste enige tijd geleden onderstaande impressie op Vimeo.




vrijdag 13 april 2018

Vernieuwde fitnessplek Marineterrein in aanbouw

Bureau Marineterrein heeft opdracht gegeven voor de restyling van het voorheen wat zompige fitnesshoekje. 
Bericht op marineterrein.nl:



'Fitnesstuin' klinkt natuurlijk heel groen. Waarschijnlijk komt er rondom deze openbare fitnessplek op het Marineterrein wel weer wat beplanting terug, maar voorlopig is het nogal stenig. De zwarte balken steken wel mooi af tegen de omgeving. 
Hopelijk worden de sporttoestellen in de toekomst wat vaker gebruikt dan voorheen, want ze waren ondertussen een beetje aan het verstoffen.



dinsdag 10 april 2018

Beeldhouwer Arthur Spronken, maker fontein Marineterrein, overleden (87)

Het Parool meldt dat kunstenaar Arthur Spronken afgelopen donderdag op 87-jarige leeftijd is overleden. Spronken creëerde de fontein op de Voorwerf van het Marineterrein.



Parool dinsdag 10 april 2018:


Beeldhouwer Arthur Spronken (87) overleden

De Limburgse beeldhouwer Arthur Spronken is donderdag op 87-jarige leeftijd overleden. Hij maakte met name beelden van paarden, op de grens van figuratief en abstract. Ook maakte hij bronzen bustes van Beatrix en Claus en hun zoons, die in 1996 werden onthuld in Museum Beelden aan Zee in Scheveningen. Volgens het museum is Beatrix een groot bewonderaar van Spronkens werk en vroeg zij hem regelmatig om advies voor haar eigen kunstwerken.


zaterdag 7 april 2018

Visie van nieuwe programmeerschool Codam op lesgebouw Marineterrein

Codam
In september start er op het Marineterrein een nieuwe opleiding naar Frans voorbeeld.
In een lesgebouw dat nu nog achter de defensie-hekken verborgen ligt begint dan een programmeerschool waarvoor geen vooropleiding of collegegeld nodig is. Codam, zoals de opleiding gaat heten, zal 24 uur per dag voor de leerlingen geopend zijn.

Bak beton
Maar is dat lesgebouw ook een mooi gebouw?
Niet iedereen is gecharmeerd van de vele jaren-zestig-gebouwen op het Marineterrein. Ik ben hierin wat milder en wil wel bekennen dat ik bijvoorbeeld het Congresgebouw dat in het midden van het terrein staat, zou het zijn oorspronkelijke staat zijn gebleven, ronduit schitterend vind.
Waardering voor specifieke tijdgebonden architectuur komt soms pas na vele decennia op gang. De jaren-tachtig-architectuur van het lesgebouw waarin Codam zich zal vestigen kan mijn waardering (nog) niet wegdragen. De mensen van Codam blijkbaar ook niet, want op hun website schittert een artist-impression die deze bak beton wel heel erg leuk opkalefatert. Opvallend genoeg zijn er houten frames als toevoeging aan de bestaande bouw ingetekend. Net als bij gebouw 027E dat al eerder dankzij het ontwerp van Bureau SLA zeer mooi ontworpen houten zonweringen kreeg.

Renderporn
Wat krijgen we door Codam voorgeschoteld? Een mooi kikkerperspectief, blauwe lucht (vooruit, met enkele wolkjes), hippe vogels voor de deur (maar liefst 2 skateboards!) en een paarse dot bloemen in het sappige gras. 'Renderporn' heet zoiets. Een lokkertje voor de studenten. 
Maar dat heeft zo'n opleiding natuurlijk helemaal niet nodig. Ik denk dat de talenten vanzelf toe zullen stromen. Al zouden ze in een vochtige kelder aan de slag moeten. Omarm de lelijkheid!
Luistertip voor verblijf in dit gebouw: Programming - Inhalt

Foto 1: lesgebouw in de huidige staat.
Foto 2: impressie van Codam.
Daaronder nog wat foto's van het huidige lesgebouw.
Klik op de foto's om ze te vergroten.







dinsdag 3 april 2018

Wie zijn toch die bejaarden op het Marineterrein?



Tech Wharf
In 2015 werd na 350 jaar de oude poort van het Marine Etablissement Amsterdam geopend voor het publiek en begon officieel de herontwikkeling van het gebied dat nu als het Marineterrein te boek staat. Al snel namen de eerste huurders hun intrek in de historische gebouwen aan de Voorwerf - het parkachtige deel naast het Scheepvaartmuseum. Neelie Kroes was er daar een van met haar organisatie StartupDelta. Ze wilde van het terrein een tech-walhalla maken met kleine bedrijfjes die door zouden moeten groeien tot wereldspelers. Ze presenteerde haar idee voor een 'Tech Wharf' met veel bombarie in De Wereld Draait Door. Iets waar menigeen door werd overvallen.

Geïsoleerd op Marineterrein
Nog geen jaar later verhuisden Kroes en haar StartupDelta alweer van het terrein naar elders in de stad. Nog eens zes maanden later vertelde ze in een interview met Vrij Nederland waarom: ze voelde zich geïsoleerd van de buitenwereld.
Kroes: 'Het grootste aantal bezoekers dat ik daar heb gezien, was een groep van zestig ouderen achter een rollator.’ Hard lachend: ‘Zij kwamen duidelijk niet voor ons, maar voor een rondleiding over het kazerneterrein.’

Of toch drukte op het Marineterrein?
Deze week verscheen in de Telegraaf opnieuw een interview met Kroes waarin ze een heel ander beeld van haar tijd op het terrein schetst: 
'Het is fascinerend wat startups met een stad doen. De ambiance verandert. Mensen komen in beweging. [...] Ik heb het op het Marineterrein gezien als ambassadeur van Startup Delta. De buren waren nog nooit op dat terrein geweest, totdat we daar met alle bedrijfjes de deuren openden en zelfs mensen met rollators een kijkje kwamen nemen. Het geeft reuring. En dat hoort bij een stad.'

Waar ze eerst geen hond tegenkwam, verhaalt ze nu van reuring en bedrijvigheid. Nota bene die bejaarden met hun rollator blijken in haar hoofd een dubbelrol te vervuld te hebben.

Lobby in volle gang
Het lijkt bijna alsof Kroes haar oude idee om van het gebied een bedrijventerrein te maken toch niet los kan laten. Dat het met z'n rug (geïsoleerd) naar de stad bleek te staan doet daar ogenschijnlijk niets aan af.
De strijd tussen bewoners en geëngageerde lokale politici aan de ene kant en Rijksvastgoed en de kantorenlobby aan de andere kant wordt in kranten en op sociale media in ieder geval langzaam opgevoerd. Waar de eerste groep liever een duurzame, sociale invulling ziet, wil de tweede groep een 'innovatiekwartier' met voorzieningen voor de werknemers aldaar. 
Voor beide kanten zijn argumenten te bedenken, maar voor de buurt (Kattenburg en de andere Oostelijke eilanden) lijkt een verbindend karakter met een mix van voorzieningen voor werknemers én bewoners, met (meer) woningen, ook voor ouderen, een ruim park en voldoende cultuur het beste alternatief. We zullen zien welke ideeën uit de strijd boven komen drijven en zullen beklijven.

Met die bejaarden komt het zeker goed. Dankzij de rollator bereiken die het Marineterrein namelijk toch wel. Startup-walhalla of niet ;-)

------------------------------------

Vrij Nederland 11-2-2016:

[...] Toen ze vorig jaar als ambassadeur begon aan haar taak om Nederland meer op de kaart te zetten als walhalla voor start-ups, streek ze in eerste instantie met haar team neer op het voormalige Marineterrein, achter het Amsterdamse Scheepvaartmuseum.
Het idee was de talloze gangen en kamers van het oude Poortgebouw om te toveren tot een bruisende broedplaats van nationale en buitenlandse start-ups. Maar dat plan bleek met alle nodige verbouwingen en vergunningsaanvragen te ambitieus. Kroes, aangekomen in haar werkkamer: ‘We voelden ons geïsoleerd van de buitenwereld. Het grootste aantal bezoekers dat ik daar heb gezien, was een groep van zestig ouderen achter een rollator.’ Hard lachend: ‘Zij kwamen duidelijk niet voor ons, maar voor een rondleiding over het kazerneterrein.’ [...]

------------------------------------

Telegraaf 29-3-2018:

[...] Na uw werk als Eurocommissaris heeft u zich vooral beziggehouden met de vrije markt en het fenomeen startups.
Ik noem het de nieuwe economie. Het is fascinerend wat startups met een stad doen. De ambiance verandert. Mensen komen in beweging. Er is een plan en iedereen duikt daar op zijn manier op. Bedrijven betrekken universiteiten erbij. Mensen uit de omgeving moeten er iets aan hebben of zelf meehelpen.
De aanzuigende werking is groot. Het gaat niet altijd goed, bedrijfjes stranden weer. Maar dat vallen en opstaan hoort erbij. Ik heb het op het Marineterrein gezien als ambassadeur van Startup Delta. De buren waren nog nooit op dat terrein geweest, totdat we daar met alle bedrijfjes de deuren openden en zelfs mensen met rollators een kijkje kwamen nemen. Het geeft reuring. En dat hoort bij een stad. [...]

maandag 2 april 2018